 Anoreksiya
Nervoza’sı olan kişilerin kendilerini zayıf görmeleri gibi bir durum
söz konusu değildir. Tehlikeli olabilecek derecede zayıf olmalarına
rağmen aynaya baktıklarında kendilerini şişman görürler. Kendilerine
hem fiziksel hem duygusal açıdan ne kadar zarar verdiklerinin farkına
varmaksızın diyet yapmaya, kendilerini aç bırakmaya, kusmaya ve aşırı
egzersiz yapmaya devam ederler. Anoreksisi olan kişiler bir sorunları
olduğunu inkar etseler de aslında anoreksi ciddi ve hatta ölümcül bir
yeme bozukluğudur. Ancak uygun tedavi ve destek ile kişinin sağlığına
kavuşması mümkündür.
Anoreksiya nervozanın başlıca özelliği şişmanlamaktan mantıksızca
korkarak zayıf kalmak için aşırı çaba harcamaktır. Anoreksiyası olan
kişiler tehlikeli şekilde düşük olan bir vücut ağırlığına ulaşmak ve
bunu korumak için aşırı uçlara giderler. Ancak ne kadar kilo verirlerse
versinler bu asla yeterli olmaz. Zayıfladıkça daha da takıntılı hale
gelirler.
Anoreksiya en çok ergen kızlar ve genç kadınlar arasında yaygındır.
Başlangıç yaşı genelde 13 ila 20 arasındadır. Ancak her yaşta insan,
erkekler ve çocuklar da dahil olmak üzere, anoreksiyadan muzdarip
olabilirler.
Peki sağlıklı bir diyetle anoreksiya birbirinden nasıl ayırt edilir?
Sağlıklı şekilde diyet yapan biri için kilo kaybı sağlığını ve
görüntüsünü daha iyi hale getirmenin bir yolu olarak görülürken
anorekside bu mutluluğa ulaşma yoludur. Sağlıklı diyette kendine güven
sadece vücut ağırlığına bağlı değilken anoreksiyada kendine güven
tamamen kiloya ve ne kadar zayıf olunduğuna dayanır. Sağlıklı bir diyet
kiloyu kontrol etmeyi hedefler, anoreksiyada ise amaç hayatı ve
duyguları kontrol etmektir. Sağlıklı bir diyette kişi sağlıklı bir
şekilde kilo vermeye çalışır, anoreksiyada ise tek önemli olan
zayıflamaktır, sağlık önemsenmez.
Anoreksiyanın belirtileri nelerdir?
Anoreksiyası olan kişiler genelde bu durumlarını iyi saklarlar, o
yüzden fark etmesi kolay olmayabilir. Durumla yüzleştirilmeye
çalışıldığında bozuk yeme davranışlarını örtbas etmeye çalışacaklardır.
Ancak anoreksiya ilerledikçe belirtiler gittikçe bariz ve inkar
edilemez hale gelir.
Aşağıdaki belirtileri okurken bunlara bir bütün olarak bakmak gerektiğini unutmayın.
Herkeste bazı davranışlar belli ölçülerde görülebilir. Örneğin birçok
insan yiyeceklerin etiketlerini inceler veya yeme günlüğü tutar, hatta
yeme günlüğü tutulması zaman zaman uzmanlar tarafından tavsiye
edilebilir ancak bu kişilerin anorektik eğilimleri olduğu anlamına
gelmeyebilir. Aşağıda bahsedilen belirtiler aşırıya kaçan hareketleri
anlatmaktadır ve kişinin sağlığını tehdit ettiği takdirde “belirti”
sayılırlar.
Yeme ve yiyeceğe dair belirtiler
- Zayıf olunmasına rağmen diyet yapmak
– oldukça katı bir diyet uygular. Sadece belli düşük kalorili
yiyecekleri yer. Karbonhidrat ve yağ gibi “kötü” yiyecekleri yasaklar.
- Kalori, yağ gramajları ve beslenmeyle ilgili takıntılar – yiyeceklerin üzerindeki etiketleri okur, porsiyonları ölçer ve tartar, yeme günlüğü tutar, diyet kitapları okur.
- Yer gibi yapar veya yediğine dair yalan söyler
– yemekten kaçınmak için yiyeceği atar, yemekle oynar veya yemeği
saklar. Yemekten kaçmak için bahaneler uydurur (öğlen yemeğinde çok
yedim veya midem pek iyi değil gibi)
- Yemekle meşguliyet
– çok az yer ama sürekli yemek düşünür. Başkaları için yemek
pişirebilir, tarif toplayabilir, yemek dergileri okuyabilir veya yemek
planları yapabilir.
- Garip veya gizli yiyecek adetleri
– başkalarının yanında yemeyi reddeder. Katı, ayinsel yemek yeme
şekilleri olabilir (yemeği belli bir şekilde kesmek, çiğneyip tükürmek,
sadece belli bir tabakta yemek gibi).
Görüntüye ve beden imgesine dair belirtiler
- Çarpıcı kilo kaybı – tıbbi bir nedeni olmaksızın ani, aşırı kilo kaybı
- Kilosu az olmasına rağmen şişman hissetme
– genel olarak kilosunun fazla olmasından veya karnı, kalçası,
bacakları gibi belirli bölgelerde fazla yağı olmasından şikayetçi olma
- Beden imgesine aşırı düşkünlük
– kilo, vücut şekli ve beden numarası ile ilgili takıntılı olmak. Sık
sık tartılmak ve vücut ağırlığındaki küçük değişikler nedeniyle
endişelenmek.
- Görüntüsünü katı bir şekilde eleştirmek – ayna önünde kusurlarını arayarak çok vakit geçirir. Her zaman eleştirecek bir şey vardır. Asla yeterince zayıf değillerdir.
- Aşırı zayıf olduğunu inkar eder
– düşük vücut ağırlığının bir sorun olduğuna inanmak istemez ama bunu
saklamaya çalışabilir (tartılmadan önce bol bol su içer, bol veya
kendine büyük gelen kıyafetler giyer)
Boşaltmaya dair belirtiler
- Diyet hapları, laksatif veya diyüretik kullanmak – Su hapları, bitkisel iştah kapatıcılar, reçeteli uyaranlar ve benzeri ilaçların kilo kaybı için kötüye kullanımı
- Yedikten sonra kusmak
– Öğünlerden sonra sıklıkla ortadan kaybolur veya lavaboya gider.
Kusma sesini bastırmak için musluğu açabilir veya nane kokabilir.
- Zorlayıcı şekilde egzersiz yapmak
– Kalori yakmayı hedefleyen oldukça zorlayıcı bir egzersiz programı
uygular. Yaralansa da, hastalansa da, hava koşulları uygunsuz olsa da
egzersize devam eder. Tıkındıktan veya “kötü” bir şey yedikten sonra
daha da çok egzersiz yapar.
Anoreksiyanın ilk fiziksel belirtileri ve etkileri arasında
mensturasyonun kesilmesi, enerji kaybı ve yorgunluk, sürekli üşüme,
kuru, sarı bir cilt, kabızlık ve karın ağrısı, uykusuzluk, baş dönmesi,
bayılma ve baş ağrıları, tüm vücut ve yüzde ince tüylerin çıkması
vardır.
Eğer bu yazıyı okurken kendinize veya tanıdığınız bir kişiye dair
kafanızda soru işaretleri oluştuysa hemen bir uzmana başvurun. Her
hastalıkta olduğu gibi Anoreksiya Nervoza’da da mümkün olan en çabuk
müdahalenin daha iyi sonuçlar vereceğini unutmayın. Her ne kadar
ölümcül olsa da iyileşmeyen bir hastalık olmadığını unutmayın. Ancak
iyileşmenin yolu yardım almaktan geçer!
|
